گزیر

::گاهنوشتهای حمیدرضا محمدی::



دربارهٔ من:

مشترک شوید:

ایمیل خود را در جعبهٔ زیر وارد کنید و دکمهٔ اشتراک را بزنید.

جستجو:

Valid XHTML 1.0 Transitional RSS Feed

گنجور فیلتر شد!

۹۰/۰۳/۰۱

از دیشب، و گویا این بار اشتباهی در کار نیست.

فیس‌بوک گنجور

نوشته شده در ساعت ۷:۰۸

صلاح کار کجا و …

۹۰/۰۲/۳۰

دربارهٔ این بیت:

صلاح کار کجا و من خراب کجا؟

ببین تفاوت ره کز کجاست تا به کجا!

و اشکال قافیه‌اش بحثی در حاشیه‌های غزل در گنجور شده بود (اینجا). امروز آقای مهران ارشادی‌فر این حاشیه را گذاشته‌اند:

این را از قول برادر مرحومم مسعود ارشادی‌فر نقل می‌کنم که شاعر بود و حافظ را خوب می‌شناخت. در تفسیر این اشکال قافیه‌ای می‌گفت این را می‌گویند «اجرا در متن». انتخاب قافیهٔ «به» برای شعری که قافیه‌اش باید «ب» باشد، در واقع مصرع قبل -صلاح کار کجا و من خراب کجا- را تفسیر می‌کند: یعنی چون حال حافظ خراب است صلاح کار از دستش می‌رود و به جای قافیهٔ «ب» قافیهٔ «به» در شعر می‌آورد. این تعبیر به نظرم بسیار درست است چون با شناختی که از حافظ داریم بی‌گمان در انتخاب قافیهٔ مناسب دچار مشکل نمی‌شد.

این نظر را من بسیار می‌پسندم: حافظ را در نظر آورید که رندانه -و با لحن خرابانه- خواندن غزل تازه‌اش را می‌آغازد و با صدای لرزان، هنرمندانه، در پایان مصرع دوم میزان خرابی حال شاعر را با کسرهٔ نامنتَطَر در جایگاه قافیه می‌نمایاند.

نوشته شده در ساعت ۱۸:۴۲

«در واقع»

۸۹/۱۲/۰۲

گفتگوی ایران صدا دربارهٔ گنجور که پیشتر خبرش را داده بودم هم‌اکنون در آرشیو سایت ایران صدا در دسترس قرار گرفته است. علاوه بر آن که فرصت کافی برای طرح قسمت زیادی از مطالبی که آماده کرده بودم پیش نیامد مسألهٔ آزاردهندهٔ دیگر، تکرار پشت سر هم و بلاانقطاع عبارت «در واقع» در اول و وسط و آخر جمله‌ها توسط من بود که در نوع خودش -فکر می‌کنم- تعجب‌برانگیز و رکوردشکن باشد. با عذرخواهی پیشاپیش بابت این درواقع‌باران اعصاب‌خردکن غیرعمدی (و پساپس از دوستانی که به شکل زنده خود را در معرض آن قرار دادند، به ویژه مجری محترم برنامه و دست‌اندرکاران آن که مجبور به تحمل آن بودند) اگر احیاناً هنوز علاقمند بودید این گفتگو را بشنوید می‌توانید با مراجعه به این صفحه و انتخاب بخش مربوطه (آیکون سبزرنگ متناظر با آن در تصویر زیر مشخص است) آن را به شکل آنلاین بشنوید.

این صدای پارسی، گفتگو پیرامون گنجور

برای دریافت آن با سه کیفیت متفاوت نیز می‌توانید از سمت چپ‌ترین گزینه در پایین این صفحه استفاده کنید.

دریافت گفتگوی ایران‌صدا دربارهٔ گنجور

لطفاً ببخشید!

نوشته شده در ساعت ۱۰:۴۰

اطلاعیه: ساغر

۸۹/۱۰/۰۶

پیرو نوشته‌جات پیشین و جهت اطلاع معدود ;) دوستانی که تازه‌های گنجور و صفحهٔ فیس‌بوک گنجور را دنبال نمی‌کنند ساغر (نرم‌افزار رایگان مرور اشعار فارسی با قابلیت اجرا تحت ویندوز، لینوکس و مک) منتشر شده است. جهت دریافت به این نشانی مراجعه کنید.

نوشته شده در ساعت ۲۰:۳۲

انکار استفهامی ;)

۸۹/۰۵/۳۰

گفتم «لب»ِ تو را که:

دلِ من تو برده‌ای!

گفتا:

کدام دل؟

چه نشان؟

کی؟

کجا؟

که برد؟

سعدی

نوشته شده در ساعت ۱۸:۲۹

سلس‌القول

۸۹/۰۵/۱۹

عباس اقبال آشتیانی در مقدمهٔ دیوان هاتف در شرح انحطاط شعری دورهٔ صفویه:

شاعری از شعرای این دوره که شاید تا کنون کسی اسم او را نشنیده و لااقل نام او را قابل سپردن به ذهن ندانسته است به نام «غواصی یزدی» روزی پانصد بیت شعر می‌گفته و تا قریب به سن نود کار او همین بوده و چهل سال قبل از فوت خود می‌گفته:

ز شعرم آنچه حالا در حساب است

هزار و نهصد و پنجه کتاب است!

این گویندهٔ عدیم‌النظیر که به قول قائم‌مقام سلس‌القول داشته کتابهای روضة‌الشهدا و قصص‌الانبیا و تاریخ طبری و ذخیرهٔ خوارزمشاهی را به نظم آورده بود و تقی‌الدین از تمام گفته‌های این شاعر نامراد فقط همین مطلع را قابل ضبط دانسته که می‌گوید:

گر نه هر دم ز سر کوی توام اشک برد

عاشقیها کنم آنجا که فلک رشک برد

و همین یک بیت معرف مقام این گویندهٔ پرگو تواند شد.

نوشته شده در ساعت ۱۸:۵۰

تخلص شعری امام خمینی

۸۹/۰۵/۱۵

یکی از دوستان زحمت کشیده و دیوان امام خمینی را برای گنجور رومیزی آماده کرده (اگر علاقمند بودید اینجا را ببینید).

در هر حال، در حین مرور این دیوان متوجه نکتهٔ جالبی شدم که پیشتر نمی‌دانستم: امام تخلص شعری داشته و تعدادی از اشعارش با امضای شعری «هندی» به پایان می‌رسد.

جستجوی هندی در دیوان امام خمینی در گنجور رومیزی

منبع دیوان هم البته سایت امام خمینی است، این قسمت.

نوشته شده در ساعت ۲۰:۰۲

سحر حلال

۸۹/۰۳/۳۰

این شعر را آقای عباس مشرف رضوی میان غزلهای اوحدی پیدا کرده. طرح جالبی دارد. ببینید و بخوانید (اینجا):

غزلی از اوحدی در گنجور بزرگترین سایت شعر فارسی

نوشته شده در ساعت ۱۸:۴۰

فاصله

۸۹/۰۳/۱۴

این بیت معروف را در نظر داشته باشید (راستی این بیت از کیست؟):

میان ماه من تا ماه گردون

تفاوت از زمین تا آسمان است!

 

امروز به لطف حاشیهٔ دوستی در گنجور (اینجا) این بیت را دیدم:

گر ماه من ز مهر بود دور؛ دور نیست

تا بوده مهر و ماه ز هم دور بوده‌اند

رهی معیری

که مثل بیت اولی همزمان از دو فاصلهٔ حقیقی و مجازی صحبت می‌کند. به نظرم جالب آمد.

نوشته شده در ساعت ۱۷:۲۰

رندانه‌هایی از سعدی و نشانه‌گذاری در گنجور رومیزی

۸۹/۰۲/۲۷

یکی از قابلیتهای گنجور رومیزی این است که می‌توانید به کمک آن یک یا چند بیت از یک شعر یا تمامی شعر را نشانه‌گذاری کنید تا بعداً بتوانید آن را راحت‌تر پیدا کنید.

برای نشانه‌گذاری یک بیت ابتدا باید شماره‌گذاری را فعال کنید تا شماره‌های ابیات در سمت راست آنها نمایش داده شود. بعد با کلیک بر روی هر شماره به جای آن یک ستاره نشان داده می‌شود که به معنای آن است که آن بیت نشانه‌گذاری شده. اگر روی ستاره دوباره کلیک کنید، ستاره برداشته می‌شود و جای آن را دوباره شمارهٔ بیت می‌گیرد. اگر می‌خواهید تمام بیتهای نشانه‌گذاری شده از این حالت خارج شوند روی دکمهٔ حذف نشانه کلیک کنید.

نشانه‌گذاری در گنجور رومیزی

برای نشانه‌گذاری کل شعر (و نه یک یا چند بیت خاص) روی دکمهٔ نشانه‌گذاری روی نوار ابزار کلیک کنید.

فهرست نشانه‌ها را می‌توانید با کلیک بر روی دکمهٔ نشانه‌ها روی نوار ابزار به صورت صفحه‌بندی شده ببینید و با کلیک بر روی دکمه‌های صفحهٔ بعد و صفحهٔ قبل بینشان حرکت کنید. اگر یک یا چند بیت خاص از شعر را نشانه‌گذاری کرده باشید در این فهرست، از متن شعر مصرع اول اولین بیت نشانه‌گذاری شده را مشاهده می‌کنید و اگر نه، مصرع اول کل شعر را.

نشانه‌ها را می‌توانید به کمک فرمانهای برون‌ریزی (Export) و درون‌ریزی (Import) از منوی نشانه‌ها بین کامپیوترهای مختلف جابجا کنید یا از آنها پشتیبان تهیه کنید.

اینها چندتایی از ابیات زیبای سعدی هستند که در طول زمان من آنها را نشانه‌گذاری کرده‌ام:

مگر آن که هر دو چشمش همه عمر بسته باشد

به ورع خلاص یابد ز فریب چشمبندان

حواستان بود که؟ کسی از فریب «چشمبندان» ممکن است در امان بماند که «چشمش در تمامی عمر بسته باشد».

تو که گفته‌ای تأمل نکنم جمال خوبان

بکنی اگر چو سعدی نظری بیازمایی

این دو بیت متوالی از یک غزل:

جماعتی که نظر را حرام می‌گویند

نظر حرام بکردند و خون خلق حلال

غزال اگر به کمند اوفتد عجب نبود

عجب فتادن مرد است در کمند غزال!

مقایسهٔ بر و روی معشوق با مردمان عادی (اگر در خواندن، جملهٔ «اعتقاد من این است که» را به حالت معترضه و متمم جملهٔ اصلی بخوانیم به نظرم رندانگی بیت دو چندان می‌شود):

اگر تو آدمیی -اعتقاد من این است

که- دیگران همه نقشند بر در حمام!

و این هم یک خودستایی شیرین -شاید هم کمی لوس- از سعدی:

من دگر شعر نخواهم که نویسم که مگس

زحمتم می‌دهد از بس که سخن شیرین است!

مگس زحمتش می‌داده! روی شعرش می‌نشسته!

نوشته شده در ساعت ۱۸:۵۸