گزیر

::گاهنوشتهای حمیدرضا محمدی::



دربارهٔ من:

آخرین نظردهندگان:

مشترک شوید:

ایمیل خود را در جعبهٔ زیر وارد کنید و دکمهٔ اشتراک را بزنید.

جستجو:

Valid XHTML 1.0 Transitional RSS Feed

سیاره‌ی آبی (۲) – اعماق

۸۶/۰۴/۲۹

در قسمت دوم از سری سیاره‌ی آبی به اعماق می‌رویم. آبهایی تاریک و خلوت با ساکنانی غیرمعمول و اغلب نه چندان دوست داشتنی که خوب! تحملش برای کسانی (مثل من) که به منظور سرگرمی این مجموعه را نگاه می‌کنند کمی مشکل‌تر از سایر قسمتهاست و حوصله‌ی بیشتری می‌طلبد. هر چند در این قسمت نیز با موجودات جالبی آشنا می‌شویم و صحنه‌های بدیعی را به نظاره می‌نشینیم.

مقدمه

بیش از شصت درصد از سطح سیاره‌ی زمین را اقیانوسهای با عمق بالاتر از یک مایل (یک و نیم کیلومتر) پوشانده است. فشار آب در اعماق این اقیانوسها برای انسان خردکننده و غیرقابل تحمل است. در این حال، نهنگهای غول‌آسای اسپرم -که برای تنفس باید به سطح آب بیایند و با فشاری معادل فشار اتمسفر مواجه شوند- برای تغذیه مجبورند تا عمق ۱۰۰۰ متری پایین‌تر از سطح دریا پایین بروند: جایی که فشار آب در آن ۱۰۰ برابر فشار هوا در سطح زمین است و این فشار وحشتناک ریه‌های نهگنهای اسپرم را تا حد یک صدم حجمشان در سطح دریاها فشرده می‌کند.

این معضل و معضل سرمای وحشتناک در عمق بالا باعث شده دسترسی به اعماق برای ما بسیار مشکل باشد. آن قدر مشکل که تعداد کسانی که تا به حال به ماه مسافرت کرده‌اند از تعداد کسانی که به عمق هزارمتری دریاها رسیده‌اند بیشتر است! و تقریباً با هر سفر به اعماق دریاها موجودات جدیدی کشف می‌شوند.

گام به گام تا ته چاه ویل 😉

عمق ۳۰۰ متری دریاها سهم بسیار کمی از نور خورشید می‌برد و به عمق گرگ و میش مشهور است. لازمه‌ی ادامه‌ی حیات جانوران در این عمق آن است که ببینند و در عین حال دیده نشوند. احتمالاً به همین دلیل اکثر موجودات ساکن این عمق تقریباً حالت شفاف پیدا کرده‌اند:

موجودات شفاف ساکن اعماق اقیانوسها

در عمق ۵۰۰ متری چشم انسان تقریباً هیچ چیزی نمی‌بیند اما حتی در این عمق چشمهایی وجود دارند که می‌بینند:

چشمان غیرطبیعی و عجیب یکی از ساکنان اعماق
چشمان مهیب یکی دیگر از ساکنان عمق دریاها

عمق ۱۰۰۰ متر به پایین دیگر تقریباً هیچ بخشی از نور خورشید را دریافت نمی‌کند و منطقه‌ی تاریک نامیده می‌شود. موجودات در این عمق، زیاد به قوه‌ی بینایی متکی نیستند و بسیاری از آنها چشمان بسیار کوچکی دارند. در عوض آنها به ارتعاشات آب حساسند و از روی این ارتعاشات جای طعمه را تشخیص می‌دهند. این عمق مسکن موجودات عجیبی همچون نیش‌دندانهاست که در میان جانوران به نسبت اندازه‌ی جثه (۱۳ سانتیمتر) صاحب بزرگترین دندانها هستند. دندانهایی آنقدر بزرگ که باعث می‌شود صاحبش نتواند دهانش را ببندد. علاوه بر آن این ماهی برخلاف بیشتر ساکنان اعماق صاحب ماهیچه‌هایی قوی است و به همین دلیل شکارچی قهاری است.

مارماهی بلعنده از دیگر هیولاهای ساکن این عمق است، هیولایی با دمی به درازای یک متر و چشمانی کوچک اما صاحب دهانی بسیار بزرگ که توانایی بلع طعمه‌هایی هم اندازه‌ی خودش را به او می‌دهد : قابلیتی مفید برای محیطی که طعمه‌های زیادی در آن یافت نمی‌شود.

ماهی ماهیگیر از دیگر ساکنان مهیب این عمق است. هیولایی با نیم‌متر درازا و بدنی پوشیده شده از صدها شاخک که توانایی تشخیص کوچکترین حرکت طعمه‌های احمقی را که به اندازه‌ی کافی به این شکارگر بی‌تحرک نزدیک شده باشند به او می‌دهد. معده‌ی این ماهی بسیار قابل ارتجاع است و همانند مارماهی بلعنده امکان بلع طمعه‌های بزرگ را به او می‌دهد.

ماهی ماهیگیر
معده قابل ارتجاع ماهی ماهیگیر

چراغانی هیولاها

حتی در عمق تاریک هم نورهایی یافت می‌شود. منبع این نورها پدیده‌ای است که پرتوافشانی زیستی نامیده می‌شود. به عنوان نمونه بعضی ماهیهای ماهیگیر صاحب شاخکهایی هستند که با آنها به کمک نوعی باکتری ساکن در بدن این ماهیها پرتوافشانی می‌کنند. این نوع ماهی از این شاخکها برای جذب طمعه استفاده می‌کند. به دلیل مشابهت تکنیک شکار این ماهی با ترفندهای ماهیگیران است که نام «ماهی ماهیگیر» روی آن نهاده‌اند.

پرتوافشانی زیستی

پیدا کردن جفت در این عمق خلوت و تاریک حتی از پیدا کردن غذا هم سخت‌تر است.احتمالاً پرتوافشانی زیستی در این راه هم می‌تواند ماهیهای ماهیگیر را یاری دهد. البته فقط ماهیهای ماهیگیر ماده دارای این خاصیت هستند. نرهای این گونه اندازه‌ای معادل یک دهم ماده‌ها دارند و از آنجا که توانایی شکار ندارند تنها هدف آنها از زیست در عمق تاریکی پیدا کردن ماده‌هاست. ماده‌ها نوعی ماده‌ی شیمیایی را در آب رها می‌کند که نرها با کمک اندامی خاص در جلوی چشمانشان توانایی حس و ردگیری آن را دارند. پس از پیدا کردن یک ماده، گونه‌ی نر شکم ماده را با دندانی که برای همین کار ساخته شده گاز می‌گیرد و شروع به دریدن آن می‌کند و طی چند هفته کاملاً به بدن ماده نفوذ می‌کند. او تا آخر عمر همانجا جا خوش می‌کند و از خون بدن ماده تغذیه می‌کند. در عوض همیشه به عنوان یک منبع قابل اطمینان از اسپرم در دسترس ماده است. راه حلی که علی رغم بی‌رحمانگی در جایی که پیدا کردن جفت بسیار سخت است خوب جواب می‌دهد.

بیشتر نورهای تولید شده توسط ماهیان ساکن عمق آبی رنگ هستند، اما تعداد کمی نیز نورهای قرمز تولید می‌کنند تا شکارهای قرمز رنگ را تشخیص دهند. بیشتر ساکنان اعماق نور قرمز را نمی‌بینند و این باعث می‌شود که شکارهای این موجودات عمدتاً نزدیک شدن شکارچی را تشخیص ندهند.

پرتوافشانی زیستی فقط یک ابزار شکار نیست. این پدیده برای دفاع در برابر شکارچی و همچنین ارتباط با موجودات همنوع نیز کارایی دارد. ببینید:

Get the Flash Player to see the wordTube Media Player.

فروتر از قلمرو آفتاب

خورشید فقط تا عمق صد متری اثر مستقیم دارد و پایین‌تر از این عمق به لحاظ عدم وجود نور کافی امکان انجام فرایند فتوسنتز غیرممکن می‌شود. از این رو در این نواحی جانداران تقریباً همه به گونه‌های جانوری تعلق دارند و گونه‌های گیاهی دیده نمی‌شوند.

منبع تأمین انرژی بیشتر ساکنان اعماق پدیده‌ای است که برف‌ریزش زیرآبی خوانده می‌شود : لاشه‌ها و پس‌مانده‌های جانداران مناطق کم‌عمق که به اعماق سقوط می‌کنند. لاشه‌ی نهنگهای عظیم الجثه وقتی به عمق می‌رسند به خودی خود یک اکوسیستم جانوری برای جانداران لاشه‌خوار ایجاد می‌کنند که ماهها دوام می‌آورد. دانشمندان ۱۷۸ گونه‌ی جانوری را روی لاشه‌ی نهنگها پیدا کرده‌اند که بسیاری از آنها در جای دیگری یافت نشده‌اند!

بیش از نیمی از زمین را کف اقیانوسها با عمق ۳۰۰۰ متری و بالاتر پوشانده است که در بیشتر جاها کاملاً صاف و یک دست است. اما در نقاطی از این مناطق نیز با گودالهای بسیار عمیقی برخورد می‌کنیم که معروفترینشان گودال ماریانا است که تا بیش از ۷ مایل (ده و نیم کیلومتر) زیر سطح دریا عمق دارد. علاوه بر آن در زیر اقیانوسها رشته‌کوههایی نیز وجود دارند که یکی از آنها موسوم به رشته‌کوههای میان اقیانوسی با ۲۸۰۰۰ مایل طول بلندترین رشته‌کوه روی زمین است و برخی قله‌های آن تا ۲۰۰۰ مایل از کف دریا ارتفاع دارند.

در این میان و در عمیق‌ترین نقاط اقیانوس آتشفشانهای فعالی یافت می‌شوند که کاملاً زیر آب قرار گرفته‌اند و خروج گدازه‌های آنها آب اطراف را تا ۴۰۰ درجه سانتیگراد گرم می‌کند. آبی که به لحاظ فشار بالای اعماق حتی در این دما نیز مایع باقی می‌ماند. این گونه آبها به علت مجاورت با مواد آتشفشانی مملو از سولفید هیدروژن هستند که برای گونه‌های حیاتی عادی سمی و کشنده است و به صورت نظری امکان وجود حیات در این گونه مناطق منتفی است.

اما جالب اینجاست که دانشمندان در قلب این جهنم مایع نیز حیات یافته‌اند! : کرمهایی موسوم به کرمهای پمپئی که معمولاً در محیطهایی با دمای ۸۰ درجه سانتیگرادی زندگی می‌کنند. اینها کرمهایی قرمز رنگ و معمولاً چسبیده به صخره‌ها هستند که تا دو متر طول و چهار سانتیمتر پهنا دارند و خوراکشان همان ترکیبی است که برای موجودات زنده‌ی عادی جزء کشنده‌ترین سمهاست! بله! سولفید هیدروژن! این کرمها از طریق منافذ دهانی اکسیژن را از آب جذب می‌کنند و سولفید هیدروژن را از صخره‌ها استخراج می‌کنند. آنها این مواد را به باکتریهایی ساکن در درون بدنشان می‌رسانند که می‌توانند از این ترکیب انرژی تولید می‌کنند و بدین گونه حیات کرمها ادامه پیدا می‌کند. تا پیش از این تمامی گونه‌های شناخته شده‌ی حیات وابسته به خورشید بودند اما با این کشف در این عمق عملاً موجوداتی یافت شدند که مشخصاً هیچ انرژیی (حتی با واسطه) از خورشید دریافت نمی‌کنند. باکتریهای ساکن در بدن این کرمها منبع حیات در این مناطق هستند و عملاً نقش گیاهان بی‌نیاز به نور خورشید را بازی می‌کنند. این باکتریها در ته زنجیره‌ی غذایی قرار گرفته‌اند که بیش از ۵۰۰ نوع موجود زنده‌ی شناخته شده‌ی دیگر که در بین آنها انواعی از خرچنگها و ماهیان قرار دارند از طریق آن ادامه‌ی حیات می‌دهند. از زمان کشف این اکوسیستم در سال ۱۹۷۹ تا به حال در هر ۱۰ روز گونه‌ی جدیدی از موجودات زنده‌ی وابسته به این اکوسیستم در این مناطق یافت شده‌اند. این صحنه گویای حجم موجودات زنده‌ایست که با تکیه بر این اکوسیستم به حیات ادامه می‌دهند:

اکوسیستم جانوری مستقل از نور خورشید

برخی دانشمندان معتقدند این اکوسیستم می‌تواند سر منشأ ظهور حیات در کره‌ی زمین تلقی شود.

اما در سال ۱۹۹۰ در میانه‌ی خلیج مکزیک و در عمق نیم مایل پایین‌تر از سطح دریا پدیده‌ی عجیب‌تری یافت شد: یک دریاچه‌ی زیرآبی با ساحل شنی خاص خود و موجودات زنده‌ی ساکن در اطراف آن!

دریاچه زیر آبی

محتوای این دریاچه را نیز آب تشکیل داده، آبی که البته به خاطر غلظت نمکهای محلول در آن سنگین‌تر و چگال‌تر از آب دریای اطراف است و به همین لحاظ از آب بالاتر جدا شده و چنین منظره‌ی بدیعی را ایجاد کرده‌است. در ساحل این دریاچه‌ی زیر آبی صدها هزار صدف دریایی و موجودات دیگری دیده می‌شوند که از این صدفها تغذیه می‌کنند. این منطقه نیز هیچ سهمی از نور خورشید را دریافت نمی‌کند، پس انرژی مورد نیاز این موجودات از چه چیزی تأمین می‌شود؟ در این منطقه آتشفشان زیر آبی وجود ندارد و به همین لحاظ سولفید هیروژن نیز در آب دریا محلول نیست. اما در عوض از کف دریای این منطقه گاز متان به صورت حباب آزاد می‌شود. باکتریهایی در درون بدن صدفهای این منطقه زندگی می‌کنند که توانایی تولید انرژی از متان جذب شده را دارند و به این ترتیب ته زنجیره‌ی غذایی یک اکوسیستم جانوری دیگر مستقل از نور خورشید را شکل می‌دهند.

این کشفهای عجیب و باورنکردنی تنها بخشی از رازهای ناگشوده‌ی اعماقی هستند که تا به حال فقط یک درصد از آن مورد بازدید بشر قرار گرفته است.






۴۷ نظر

Hamid:

تاریخ: ۸۶/۰۴/۳۰ ساعت: ۰:۳۶

بي​نظير بود :تشويق:
اين درياچهه واقعا خارق العاده​ست! به نظرم به عکاسي که از اينجا عکس بگيره بايد جايزه نوبل (!) بدن!!!
ممنون، اگه ادامه داره، منتظرم…

شكوه و شادي:

تاریخ: ۸۶/۰۵/۰۷ ساعت: ۱۴:۲۷

واقعاً لذت برديم و خواهش مي كنيم اگه براي شما امكان داره به كارتون ادامه بدين تا ما هم بتونيم از سايت شما استفاده كنيم.
در ضمن از تصاوير زيبا و با مزه شما هم ممنونيم………………………………..

پیمان:

تاریخ: ۸۶/۰۸/۱۰ ساعت: ۲۲:۳۶

عالی . عالی . مرحبا

حسن:

تاریخ: ۸۶/۰۸/۱۵ ساعت: ۲۲:۲۲

خوب بود ممنون

فهیمه:

تاریخ: ۸۶/۰۸/۱۸ ساعت: ۱۱:۵۱

خوب بود

فهیمه:

تاریخ: ۸۶/۰۸/۱۸ ساعت: ۱۱:۵۳

عالی

Nartsis:

تاریخ: ۸۶/۰۸/۱۸ ساعت: ۱۶:۳۰

wow!very intresting

معین بلدژ:

تاریخ: ۸۶/۰۸/۲۹ ساعت: ۱۴:۱۷

خیلی قشنگ بود بیا به من هم سر بزن

اريا:

تاریخ: ۸۶/۰۹/۱۰ ساعت: ۹:۰۶

عاليييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييييي

من اريا از دبى

ميرسى دارى عزيز

پدرام:

تاریخ: ۸۶/۰۹/۱۱ ساعت: ۲۰:۳۳

اوههههههههههههههههههههههههه!!!!!!!!!!

ناشناس:

تاریخ: ۸۶/۱۰/۰۱ ساعت: ۱۵:۳۱

هر چند هم که بدردم نخورد ولی خوب بود

وداد:

تاریخ: ۸۶/۱۲/۰۱ ساعت: ۱۰:۱۱

محشر بود
مرصي

محمد امیر:

تاریخ: ۸۷/۰۱/۰۳ ساعت: ۱۳:۱۲

بابا ایولا. ایولاازاین عکسا.تیمیزبود. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!************* * *** ***********

فواد-فروس:

تاریخ: ۸۷/۰۲/۱۲ ساعت: ۲۳:۲۴

این عکس ها چه به مردم نشون میدین

رضا:

تاریخ: ۸۷/۰۲/۲۵ ساعت: ۰:۰۷

حرف نداره توپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپپ

حسین:

تاریخ: ۸۷/۰۳/۲۰ ساعت: ۱۰:۳۶

و خداوند چه بزرگ است وما ذره ای
با سپاس فراوان

رها:

تاریخ: ۸۷/۰۷/۱۵ ساعت: ۲۳:۱۲

خوبه ولي اطلاعاتي در مورد جغرافياي فعلي به دانش اموزان دبيرستاني بديد كه كتر دنبال تحقيق بگردند

sara:

تاریخ: ۸۷/۰۸/۱۵ ساعت: ۲۳:۴۸

bad nabod ama tozihatet kamel nis

وحید:

تاریخ: ۸۷/۰۸/۱۷ ساعت: ۱۱:۲۷

بد نبود. اما اسمشو نباید گذاشت موجودات ترسناک. اینا بیشتر عجیبن تا ترسناک

مهسا:

تاریخ: ۸۷/۰۹/۲۰ ساعت: ۲۳:۱۶

از مطالب جالبتون برای کنفرانسم استفاده می کنم.۱شنبه باید ارائه بدم.

مهرداد و مهدی TAK:

تاریخ: ۸۷/۱۱/۰۶ ساعت: ۱۹:۳۴

عالی بود از طرف کلوپ tak

مهرداد صفاری مهدی اختری:

تاریخ: ۸۷/۱۱/۰۶ ساعت: ۱۹:۴۰

کلوپtak از منطقه بادرود این اثر شما را عالی می داند

شقایق:

تاریخ: ۸۷/۱۲/۰۶ ساعت: ۲۲:۳۹

عالی بود به دردم خورد

اسماعیل:

تاریخ: ۸۷/۱۲/۰۹ ساعت: ۱۱:۱۶

خوب است عالی بود مرصی از ۰۹۳۷۳۷۲۸۱۰۴

Arash:

تاریخ: ۸۷/۱۲/۰۹ ساعت: ۱۱:۲۶

عالی بود دمتون گرم از۰۹۳۷۳۷۲۸۱۰۴

اسماعیل09373728104:

تاریخ: ۸۷/۱۲/۱۱ ساعت: ۱۲:۵۰

خوبه فقط در مورد دایناسورها بگوید

شقایق:

تاریخ: ۸۸/۰۲/۱۷ ساعت: ۱۸:۲۵

سلام خوبین؟ میشه با اجازتون مطالب فوق در مجله ا ی چاپ بشه ؟

حمیدرضا:

تاریخ: ۸۸/۰۲/۱۷ ساعت: ۱۸:۳۸

@شقایق:
به شرط نقل منبع مشکلی نیست.

شقایق:

تاریخ: ۸۸/۰۲/۱۷ ساعت: ۱۹:۴۶

خیلی ممنون .حتما منبع ذکر میشه.

شقایق:

تاریخ: ۸۸/۰۲/۱۷ ساعت: ۱۹:۵۵

منبع دقیقی ذکر نشده اسمتون و پایان مطالب مینویسم اگه موافق نیستید لطفا سایت و برام بنویسید.

حمیدرضا:

تاریخ: ۸۸/۰۲/۱۷ ساعت: ۱۹:۵۹

@شقایق:
من متوجه نشدم منظورتون چیه
منبع اصلی مطلب من یه مستند تلویزیونیه به اسم سیارۀ آبی که مال بی.بی.سی ه.
راجع به نحوۀ ارجاع به منبع (اسم یا سایت من)، هر جور که ارجاع بدید قبوله!

شقایق:

تاریخ: ۸۸/۰۲/۱۷ ساعت: ۲۰:۰۴

فقط همین اطلاعات و میخواستم تا بیشتر مطمئن شم متشکرم.

ت:

تاریخ: ۸۸/۰۲/۲۱ ساعت: ۱۱:۵۵

جالب بود ولي خيلي كم بود

سارینا:

تاریخ: ۸۸/۰۷/۲۹ ساعت: ۱۳:۵۶

مرسی جالب بود

gabriella:

تاریخ: ۸۸/۰۸/۰۴ ساعت: ۱۸:۵۳

خيلي به درد بخور بود ممنون ********

honey:

تاریخ: ۸۸/۰۸/۱۳ ساعت: ۱۹:۱۱

سلام بابا من انشا می خوام حال نوشتن ندارم

شبنم:

تاریخ: ۸۸/۰۸/۱۷ ساعت: ۲۱:۲۰

خیلی خوب بود لطفا بازم از این مطلب ها بگذارید

ناشناس:

تاریخ: ۸۸/۰۸/۱۸ ساعت: ۳:۰۹

Mercy . Man az america emial mizanam. Barayeh ma iranian keh dar america ba faghdaneh manabeh farsi movajeh hastim besiar ali mibashad

ثریا:

تاریخ: ۸۸/۰۹/۲۵ ساعت: ۰:۱۵

عالی بود .

فریبا:

تاریخ: ۸۸/۱۰/۰۲ ساعت: ۸:۳۱

واقعا عالی بود دستت درد نکنه
محشر بود واقعا ازت ممنونم

سهیل:

تاریخ: ۸۹/۰۵/۰۶ ساعت: ۱۶:۵۳

دمتون گرم

ساناز:

تاریخ: ۸۹/۱۰/۰۹ ساعت: ۱۴:۲۰

عزیزم عالی بود

غلام علی:

تاریخ: ۸۹/۱۱/۲۴ ساعت: ۸:۱۹

خیلی خوووووووووووووووووووووووووووووووووووووب

ادریس:

تاریخ: ۹۰/۰۷/۱۷ ساعت: ۱۱:۲۶

به نظر منم خوب بود افرین دوست عزیز

movaffaq:

تاریخ: ۹۰/۱۱/۲۶ ساعت: ۹:۵۴

مرسی، واقعا استفاده کردم

mmmmm:

تاریخ: ۹۰/۱۲/۰۸ ساعت: ۲۳:۲۲

ممنون این اطلاعات کمک بزرگی به من در حل کردن سوال المپیادم کرد

علی نوربخش:

تاریخ: ۹۱/۰۶/۱۶ ساعت: ۱۱:۲۸

با سلام
من از مطالب شما در وبلاگم استفاده می کنم
حتما به وبلاگ من با عنوان نواوران شیلات سر بزن و در صورت تبادل لینک پیامی بده با ارزوی توفیق

خروجی آر.اس.اس نظرات این نوشته:»

ارسال دنبالک:»

ارسال نظر برای این نوشته امکانپذیر نیست.