گزیر

::گاهنوشتهای حمیدرضا محمدی::



دربارهٔ من:

مشترک شوید:

ایمیل خود را در جعبهٔ زیر وارد کنید و دکمهٔ اشتراک را بزنید.

جستجو:

Valid XHTML 1.0 Transitional RSS Feed

پسر حسن سیا

۸۵/۰۲/۲۴

راستش از وقتی که در اینجا چند شعر با لهجه اراکی دیدم به هوس افتادم به بهانه حفظ واژه‌های معمول لهجه محلی در حال نابودیمان تعدادی از آنها را در قالب شعرهای با مضمونهای محلی بگنجانم و عرضه کنم، حاصل اولین تلاش من شعر زیر است که از زبان کبوتربازی که رقیب را زیر نظر گرفته و او را شماتت می‌کند سروده شده. توضیحات واژه‌ها را با کلیک بر روی پیوندهای آبی رنگ می‌توانید بخوانید و با کلیک بر روی معنای واژه دوباره به شعر برگردید. شعر را با لهجه سنجانی (تقریباً همان اراکی) می‌توانید با استفاده از پخش کننده‌ی پایین همین نوشته بشنوید یا فایل آن را از اینجا دریافت کنید. قبلاً به خاطر زبان آلوده شعر معذرت می‌خواهم!

رو بون حسن سیا چتّیلی نشته پسرش

پسر چولّکی ِ غازغلاغ ِ نرّه خرش

بـَر ِ ی ِ کفترامو رو بونـِـشـُن دُن پاشیده

ماخا کفترا مـُنا تور کنه اروا پدرش!

نمدُنـُم کفتره اونا یا غـِلاغ دور و ورش!

وخساد از جا، دره را میره مث کـَرّتنه!

ماخا کفترا هوا کنه بپرّن خبرش

پسر حسن سیا! اُو ببرت! وخی برو!

وخی او ملوچّاتم ورگیر از اونجو بـَوَرش

تو که هوچّی باباتم که پیر کفتر بازیه

نمیشه حریف مو، بلکه‌م از او بز[ر]گترش

ول کن او کفتر زممسّه و او پال و پرش

توضیحات:

بون : بام، پشت بام

چتّیلی : یک جور نشستن

نشته : نشسته

چولّکی : مثل چوب باریک، به تمسخر به آدم لاغراندام می‌گویند

غازغلاغ : نمی‌دانم چطور پرنده‌ایست، به تمسخر به آدم گردن‌دراز می‌گویند

بـَر ِ ی : برای

کفترامو : کبوترهای من

دُن : دانه

ماخا : می‌خواهد

مـُنا : من را

دکّ و دیم : دیم به تنهایی یعنی صورت و رخسار، دکّ و دیم صورت تمسخرآمیز دیم است

بین : ببین

کپّو : میمون، به تمسخر به آدم زشترو می‌گویند، در فارسی قدیم هم به شکل کپّی وجود داشته، رودکی در ابیات به جا مانده از کلیله و دمنه منظوم یک جا می‌گوید:

شب، زمستان بود، کپّی سرد یافت

کرمکی شب تاب ناگاهی بتافت

کپیان آتش همی پنداشتند

پشته‌ی هیزم برو بر داشتند

میمنه : می‌ماند، شبیه است

نمدنم : نمی‌دانم

وخساد : برخاست

دره : دارد

کـَرّتنه : عنکبوتهای پابلند خانگی را می‌گویند، «تنه» آن احتمالاً از فعل تنیدن آمده باشد، زنان جورابچن (گیوه باف) قدیمی سنجان این عنکبوتها را می‌گرفتند و با اعتقاد به سبکی پاهای آنها، آنها را داخل جوراب (گیوه نبافته) هایشان می‌گذاشتند تا زودتر تمام شود! در اینجا اشاره تمسخرآمیز به پاهای بلند پسر حسن سیاه است!

خبرش : خبر مرگش!، طعنه و نفرین است

اُو ببرت : خدا کند آب تو را ببرد! ، نوعی بددعایی معمول است و بیشتر در مورد پسربچه‌های شر و جانوران موذی مانند گربه‌ها کاربرد دارد! البته این عبارت را قدیمیها او بورت ادا می‌کنند همانند مصرع دوم و چون لهجه ما امروزیها به نوعی اختلاطی با لهجه تهرانی پیدا کرده و برخی عبارتها را جور دیگری تلفظ می‌کنیم وقت سر هم بندی شعر حواسم به این قضیه نبود، ولی الان هم به آن دست نمی‌زنم.

وخی، وخ : بلند شو! برخیز! هم‌اتاقی شهرکردی دوران دانشگاه من (که این واژه در لهجه آنها هم معمول است) از یکی از آشناهایشان در دوره سربازی نقل می‌کرد که یک روز صبح قرار بوده این آقای شهرکردی همدوره‌ای تهرانیش را بیدار کند، صبح که می‌شود آقا با بانگ «وخی! وخی!» به سراغ همدوره‌ای می‌رود. فردای آن روز همدوره‌ای تهرانی رو به شهرکردی می‌کند و می‌گوید: «نمی‌دانستم شهرکردیها هم عرب دارند!»، شهرکردی می‌پرسد: «عرب! چطور؟»، تهرانی می‌گوید: «تو خودت وقتی می‌خواستی مرا بیدار کنی، هی به من می‌گفتی اخی! اخی!».

ملوچ : گنجشک، تعریض (!) است به کبوترهای پسر حسن سیاه!

ورگیر : بردار!، یک نفرین دیگر: خدا ورگیرت! یعنی خدا از روی زمین برت دارد! نابود شوی!

هوچّی : هیچ

بلکه‌م : بلکه هم

چواتلن : چوب و اتل، بازیی محلی است که در سنجان و در میان کشاورزان هنوز معمول است، اتل چوبهای کوتاه بریده شده معمول در این بازی را می‌گویند

سیل کن : تماشا کن

گردوبازی : همین تیله بازی امروزی است فقط به جای تیله از گردو استفاده می‌شود

زممسّه : زبان بسته

پال : بال

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.






۹ نظر

مجتبی:

تاریخ: ۸۵/۰۲/۳۰ ساعت: ۱۲:۵۶

شعر بسیار قشنگی سرودی
دلمون در غربت شاد شد.
امیدوارم که همیشه موفق باشید

مددی از شهر کلن

ناشناس:

تاریخ: ۸۸/۰۱/۱۸ ساعت: ۱۴:۵۷

دمت گرم خیلی حال دادی !!!
آرش سلیمانی از اراک !!!!!!!!

حمیدرضا:

تاریخ: ۸۹/۰۷/۰۲ ساعت: ۹:۴۳

دوست عزیز، آقای محمد، توی ایمیلش در مورد یکی از کلمات این شعرواره نکته‌ای رو تذکر داده:

من خودم اراکی هستم و خیلی خوشحالم که مطالب جالبی در مورد اراک در سایت شما خوندم.
اما توضیح معانی یکی اصطلاحات اراکی درست نوشته نشده.
در شعر پسر حسن سیا تا جایی که من میدونم کپو یا همان کاپو به معنی جغد است . البته نوعی جغد کوچکتر از جغد های معمولی که در روستاهای اطزاف اراک و حتی در حاشیه اراک مثل قنات ناصری یا همان اطراف سنجان هم دیده می شود. پرنده جالبی است که البته اکثر خانواده ها دوستش ندارند و می گویند نحس است.

من هم همین ذهنیت (جغد) رو پیش از دیدن اون شعر کلیله و دمنه داشته‌م اما در موردش مطمئن نبودم. من این اصطلاح رو از مادرم شنیدم و وقتی پرسیدم اون نمی‌دونست که کپو دقیقاً چیه و خوب به همین دلیل بعداً در مورد معنی اون دچار شک شدم و چون معمولاً «مث کپو می‌منه» را برای توصیف زشترویی به کار می‌برند، فکر کردم که شاید این کلمه همان «کپی» باشه ولی همینطور که این دوست عزیز گفتن معنی درست این کلمه همون جغد باید باشه. در هر صورت من این جغدهای دهاتمون رو از نزدیک دیده‌م و فکر می‌کنم نه تنها زشت نیستن بلکه خیلی هم پرندگان قشنگین مخصوصاً با اون اداهایی که با چرخوندن سرشون در میارن.

درک:

تاریخ: ۸۹/۱۰/۰۶ ساعت: ۲۲:۳۷

خیلیییییییییییییییییی چسبید…………

محدثه:

تاریخ: ۹۰/۰۷/۲۵ ساعت: ۱۳:۴۹

خیلی باحال بود.میتونم بگم وبلاگتون عالیه.

نازنین 20 کرج:

تاریخ: ۹۰/۰۷/۲۶ ساعت: ۱۳:۲۱

وای چقدر جالب و خنده دار بود

mamali:

تاریخ: ۹۰/۱۲/۲۵ ساعت: ۱۰:۱۰

damet garm dada bahal bod

pegah:

تاریخ: ۹۱/۰۵/۲۵ ساعت: ۱۳:۵۸

man khodam senesoni hastam vaghean khob boooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooood

سید محمد ذوالفقاری:

تاریخ: ۹۱/۰۶/۱۶ ساعت: ۱۴:۲۹

اوفیش دلم حال امد خیلی مزه داد بارک الله

خروجی آر.اس.اس نظرات این نوشته:»

ارسال دنبالک:»

ارسال نظر برای این نوشته امکانپذیر نیست.